పరీక్ష ప్రత్యేకం: మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమం గురించి..

తెలంగాణ ప్రాంతం భారతదేశ భౌగోళిక పటంలో ఉత్తర-దక్షిణ కూడలిలో విస్తరించి ఉన్న ఒక వ్యూహాత్మక కేంద్రం. ఈ ప్రాంతం దర్వార్ సమూహానికి చెందిన చాలా పురాతనమైన రాతి నిర్మాణం. ఇది మొత్తం భారతదేశంలోనే పురాతన పీఠభూమి. సమద్విబాహు త్రిభుజం ఆకారంలో అగ్ని, అవక్షేపణ మరియు రూపాంతర శిలలతో ​​ఏర్పడిన ఈ భూమికి రాజకీయ అస్తిత్వం మరియు ప్రత్యేక రాష్ట్ర గుర్తింపు కోసం అనేక పోరాటాల సమ్మేళనం మలిదశ ఉద్యమం.

గ్రూప్ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులు తెలంగాణ భౌగోళిక, ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక, చారిత్రక, సాంస్కృతిక అంశాలకు సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారాన్ని కలిగి ఉండాలి. మలిదశ ఉద్యమంలో కవులు, కళాకారులు, విద్యార్థులు, వృత్తి నిపుణులు, మేధావులు, రాజకీయ నాయకులు పోషించిన పాత్ర తెలంగాణలో సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి కారణమైంది. మొత్తం తెలంగాణ ఉద్యమ నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ఆవిర్భావ ఘట్టం ఎంతో కీలకమైంది. ప్రతి గ్రూప్ పరీక్షలో, పోలీసు, ఉపాధ్యాయ మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలలో, ఈ విభాగం నుండి అత్యధిక మార్కులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

మలిదశ ఉద్యమం యొక్క మొదటి అడుగులు

మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమం 1980లో మొదలైంది. తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని ప్రశ్నించిన తెలుగు దేశం భావనకు వ్యతిరేకంగా ఉద్భవించింది. 1969 ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఉద్యమకారులు ఈ ఉద్యమం ప్రారంభించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ క్రింది అంశాలు వారి అన్వేషణకు దోహదపడ్డాయి.

  • 610 JI అమలు కోసం పోరాటానికి కార్యకర్తలు, ప్రధానంగా NGOలు నాయకత్వం వహించారు

  • 1983లో ట్యాంక్‌బండ్‌పై ఎన్టీఆర్‌ ప్రభుత్వం తెలుగు వైతాళికులు పేరుతో విగ్రహాలను నెలకొల్పింది. 1990లో ఢిల్లీలో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కోసం జాతీయ ఉద్యమం

  • 1990లలో LPG (లిబరలైజేషన్, ప్రైవేటీకరణ, గ్లోబలైజేషన్) ప్రభావంతో తెలంగాణ సమాజానికి జరిగిన నష్టం. రైతులు, చేతివృత్తుల వారి ఆత్మహత్యలు

  • 1996 ఆగస్టు 15న అప్పటి ప్రధాని దేవెగౌడ ఉత్తరాఖండ్‌కు ప్రకటించారు

  • 1993లో స్థానికేతర సీట్ల భర్తీపై హైకోర్టులో తెలంగాణ విద్యార్థి వేదిక విజయం సాధించింది.

  • హైదరాబాద్ నగరం అన్యాక్రాంతం కావడం పట్ల తెలంగాణ ప్రజలు అసంతృప్తితో ఉన్నారు

  • నక్సలైట్లపై కఠిన నిషేధం.

  • అసెంబ్లీలో తెలంగాణ పదం వాడటంపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసిన స్పీకర్ యనమల తీరు

  • తెలంగాణ భాష మరియు తెలుగు సినిమాలు మరియు పుస్తకాలలో యాస వైపు

    అపహాస్యం

  • తెలంగాణకు జరుగుతున్న అన్యాయాలపై ‘ఫ్లాష్ అండ్ ఫెలోమెన్’ పత్రిక ద్వారా ప్రజలకు అవగాహన కల్పిస్తున్న తెలంగాణ జర్నలిస్టు ఇ.వి.పద్మనాభం.

  • తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులకు అన్ని రాజకీయ పార్టీల్లోనూ ప్రాతినిధ్యం లేదు

మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఆవిర్భవించిన సంస్థలు

తెలంగాణ ఇన్ఫర్మేషన్ ట్రస్ట్

  • బసంత్ టాకీస్ సదస్సు మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమానికి స్ఫూర్తినిచ్చింది. 1989 జనవరిలో జరిగిన ఈ సభకు వెయ్యి మంది హాజరయ్యారు.ఈ సభలో ఈవీ పద్మనాభం, ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, ప్రొఫెసర్ కేశవరావు జాదవ్, ప్రొఫెసర్ లక్ష్మణ్, ప్రొఫెసర్ హరినాథ్, తెలంగాణ ప్రభాకర్ తదితరులు కీలక ఉపన్యాసాలు చేశారు.

  • ఫజల్ అలీ నివేదికను తెలంగాణ ఇన్ఫర్మేషన్ ట్రస్ట్ తెలుగు, ఉర్దూ భాషల్లో అనువదించి పంపిణీ చేసింది.

తెలంగాణ ఐక్య వేదిక

1997 సెప్టెంబర్ 28న ఓయూ లైబ్రరీలో పోరాట సంఘాలన్నీ ఏకమయ్యాయి. తెలంగాణ ఐక్య వేదిక ఏర్పడింది.

  • ఈ తొలి కమిటీలో ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, కేశవరావు జాదవ్, వి.ప్రకాష్, బెల్లయ్యనాయక్, విజయప్రశాంత్, మురళీధర్ రావు దేశ్ పాండే, ప్రతాప్ కిషోర్, శాంతపురి రఘువీరరావు ముఖ్యులుగా ఉన్నారు. ఈ యూనియన్ నవంబర్ 1, 1997న విద్రోహ దినోత్సవం పేరుతో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించింది. నిజాం కళాశాల నుంచి క్లాక్ టవర్ వరకు జరిగిన ఈ ర్యాలీలో మూడు వేల మంది పాల్గొన్నారు.

  • కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ నివాస గృహం, జలదర్శ్యం, ఐక్యవేదిక కార్యాలయం. ఈ సంస్థ ముందుగా ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే పి.జనార్దన్ రెడ్డిని, మాజీ మంత్రి ఇంద్రారెడ్డిని తెలంగాణ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించాల్సిందిగా కోరింది. తర్వాత తెలంగాణ ఉద్యమంలోకి కేసీఆర్ వచ్చేందుకు ఈ సంస్థ ఎంతో కృషి చేసింది.

భువనగిరి సభ

1997 మార్చి 8, 9 తేదీల్లో భువనగిరిలో సాహితీవేత్తలు, ఉపాధ్యాయులు, పాత్రికేయులు ‘సాహితీ మిత్రమండలి’ పేరుతో సభ నిర్వహించారు. ఈ వేదిక పేరు ‘దగా పడ్డ తెలంగాణ’.

  • ఈ సమావేశంలో కాళోజీ నారాయణరావు, ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, కాందూరి ఐలమ్మ, ప్రొఫెసర్ కంచె ఐలయ్య, ప్రొఫెసర్ సింహాద్రి, ప్రొఫెసర్ విశ్వేశ్వరరావు తదితరులు పాల్గొన్నారు.

  • ఈ సమావేశంలో బెల్లి లలిత గాయనిగా పరిచయమయ్యారు.

  • ఈ సమావేశంలో ప్రధానంగా మూడు అంశాలపై చర్చించారు. అవి… తెలంగాణ ప్రాంతానికి న్యాయమైన వాటా, ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఆవశ్యకత, ఉద్యమ నిర్మాణం.

సభ తీర్మానాలు: కరెంట్ కోతలు ఎత్తివేయాలి. ప్రవేశ పరీక్షలు ప్రాంతాల వారీగా నిర్వహిస్తారు. తెలంగాణ కోసం చేసుకున్న ఒప్పందాలను అమలు చేయాలి. 1/70 చట్టాన్ని పూర్తిగా అమలు చేయాలి.

  • భవిష్యత్తులో తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని నడిపించే సత్తా ఉన్న గద్దర్ పై 1997 ఏప్రిల్ 6న హత్యాయత్నం జరిగింది.

  • మాజీ హోంమంత్రి ఇంద్రారెడ్డి 1997 సెప్టెంబర్ 13, 14 తేదీల్లో ‘జై తెలంగాణ పార్టీ’ని స్థాపించారు.

  • 1997 జూలై 12, 13 తేదీల్లో జరిగిన సభల్లో రాపోలు ఆనంద భాస్కర్ ‘తెలంగాణ ప్రగతి వేదిక’ నిర్వహించారు.

తెలంగాణ జనసభ

1998 జూలై 5, 6 తేదీల్లో జరిగిన సభల్లో తెలంగాణ జనసభ ఆవిర్భవించింది.ఈ సభ ద్వారానే తెలంగాణ ఉద్యమం పల్లెలకు పాకింది. అనేక ప్రజా సమస్యలపై ఉద్యమాల కోసం పోరాడారు. అదేవిధంగా కాకతీయ కాలువ మరమ్మతులు, రైతుల విముక్తి కోసం పోరాటాలు నిర్వహించారు.

  • 2000 సంవత్సరంలో వీరి నేతృత్వంలో 500 గ్రామాల్లో ప్రజా చైతన్య యాత్రలు, పాద యాత్రలు నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత కాలంలో వీరు మావోయిస్టుల ప్రభావంలో ఉన్నారనే అనుమానాలతో ప్రభుత్వం వారిపై తీవ్ర ఆంక్షలు విధించింది. దీంతో ఈ సంస్థ కార్యక్రమాలు నిలిచిపోయాయి.

  • గాదె ఇనయ్య నేతృత్వంలో 1998లో తెలంగాణ అధ్యయన వేదిక ఏర్పడింది.

తెలంగాణ మహాసభ

విద్యార్థి నాయకుడు మారోజుల కృషి ఫలితంగా 1997 ఏప్రిల్‌లో సూర్యాపేటలో తెలంగాణవాదుల సమావేశం జరిగింది.ఈ సభ తెలంగాణ మహాసభగా ఆవిర్భవించింది. ఈ క్రమంలో 1997 ఆగస్టు 11న సూర్యాపేటలో భారీ బహిరంగ సభ నిర్వహించగా.. దాదాపు 30 వేల మంది హాజరయ్యారు. దీంతో తెలంగాణ వాదుల్లో కొత్త ఉత్కంఠ నెలకొంది. ఈ సభకు ‘ఢోఖాతిన్న తెలంగాణ’ అని పేరు పెట్టారు.

  • సభలో వివిధ కుల వృత్తులు ప్రదర్శించారు. ముఖ్య అతిథులుగా ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, ప్రొఫెసర్ బుర్ర రాములు, బెల్లయ్యనాయక్, జలసాధన సమితి అధ్యక్షుడు ముచ్చర్ల సత్యనారాయణ హాజరయ్యారు. అప్పటి పీడీఎస్‌యూ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు మారోజు వీరన్న, డాక్టర్‌ చెరుకు సుధాకర్‌ నేతృత్వంలో ఈ సదస్సు జరిగింది.

సభ తీర్మానాలు: 10 జిల్లాలతో కూడిన తెలంగాణను ఏర్పాటు చేయాలి. 1956-1997 మధ్య ఖర్చులు – కేటాయింపులపై శ్వేతపత్రం విడుదల చేయాలి. పోలవరం ప్రాజెక్టును రద్దు చేయాలి. చట్టం 1/70 అమలు చేయాలి. ఉద్యోగాలకు నోటిఫికేషన్లు విడుదల చేయాలి. తెలంగాణ ఉద్యమానికి బహుజన నాయకత్వం అవసరం.

వరంగల్ డిక్లరేషన్

  • 1997 డిసెంబర్ 28న పలు ప్రజా సంఘాలు ‘అఖిల భారత ప్రజా ప్రతిఘటన వేదిక’ పేరుతో వరంగల్‌లో తొలి బహిరంగ సభను నిర్వహించాయి. ఈ సభకు ప్రొఫెసర్ సాయిబాబా అధ్యక్షత వహించారు. రెండు లక్షల మందికి పైగా హాజరయ్యారు. సమావేశంలో 60 అంశాలపై తీర్మానం చేశారు.

మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమం 1980లో మొదలైంది. తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని ప్రశ్నించిన తెలుగు దేశం భావనకు వ్యతిరేకంగా ఉద్భవించింది.

1969 ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఉద్యమకారులు ఈ ఉద్యమం ప్రారంభించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఈ క్రింది అంశాలు వారి అన్వేషణకు దోహదపడ్డాయి.

rezza.jpg

– డాక్టర్ రియాజ్

సీనియర్ ఫ్యాకల్టీ, అకడమిక్ డైరెక్టర్,

5 మంత్ర కెరీర్ పాయింట్, హైదరాబాద్

నవీకరించబడిన తేదీ – 2023-04-14T11:43:41+05:30 IST

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *